Terugblik Inspiratie uit de Regio in Middelaar

22 maart vond er weer een inspiratiebijeenkomst in Middelaar plaats. De ruim 70 aanwezigen gingen met elkaar in gesprek over thema's als: zorg in eigen dorp, de positie van dorpsschool, de verandere rol van een dorpsraad en het ophouden van je eigen broek als bestuur van een gemeenschapshuis. Via deze weg informeren wij u graag over de zaken die er zijn besproken in de gesprekstafels:

Hebben kleine doprsscholen toekomst?
Over de relatie tussen het dorp en de school

Samenstelling
- Het schoolbestuur van de basisschool in Lomm
- Directrice van de basisschool in Middelaar
- verschillende deelnemers waarvan de basisschool in het dorp zoekt naar een andere manier van (samen)werken, waarvan de dorpschool dreigt te sluiten of waarvan de dorpsschool is gesloten.

De gesprekstafel begon met een inventarisatie van de deelnemers. Hierbij werd al snel duidelijk dat een eventuele (dreigende) scholensluiting een enorme impact heeft op een dorp. In Rimburg (Zuid-Limburg) heeft dit geleid tot een verdeling van de bevolking. Doordat de school daar sloot, werden de leerlingen – door hun ouders- ondergebracht in verschillende scholen in de regio met als gevolg dat groepen kinderen uit elkaar werden gehaald. Dit had ook zo zijn uitwerkingen op het verenigingsleven. De jongeren bouwden immers nieuwe netwerken op in buurtdorpen.
Middelaar heeft door te innoveren en investeren kunnen voorkomen dat de dorpsschool daar gesloten werd. Bij het verschijnen van het dorpsontwikkelingsplan van Middelaar en Plasmolen gaf het dorp unaniem aan te willen voorkomen dat de school zou sluiten. Directrice Heleen Tonn heeft dit toen als opdracht voor zichzelf gesteld en is met het dorp in gesprek gegaan om naar efficiënter en beter onderwijs te gaan. Uiteindelijk bleek voor Middelaar het 5-sterren onderwijs een oplossing te zijn.
De directie van Lomm denkt momenteel na over de toekomst van de school. Zij zien dat het nodig is om te innoveren om zo ook in de toekomst nog basisonderwijs in Lomm aan te kunnen bieden. Lokale samenwerking is een van de punten die dan ook erg belangrijk zijn voor de basisschool in Lomm. Zowel met de inwoners van Lomm als scholen in de regio.

Gedurende de sessie komen we tot de volgende conclusies:
-    (eventuele) scholensluiting heeft een grote impact op een dorp
-    De inwoners van het dorp een nadrukkelijke rol geven bij het organiseren van activiteiten (als Sinterklaas, carnaval enz.) zorgt ervoor dat deze activiteiten kunnen blijven bestaan
-    Een intensieve samenwerking tussen school en dorp kan de kosten van een school drukken
-    Zowel het dorp als de school moeten de noodzaak voelen om een kleine school te laten bestaan om dit ook mogelijk te maken
-    Geef het dorp de tijd en ruimte om mee te denken. Ga dus op tijd het gesprek aan. Niet pas als scholensluiting de enige optie is.
-    Zowel een dorp als de school/ -scholengroep heeft baat bij kwalitatief en betaalbaar onderwijs.

tot slot worden contactgegevens uitgewisseld om meer van elkaar te kunnen leren.

Het gemeenschapshuis van de toekomst
Dorpshuis, of huis van het dorp?

Nadat de ruim 20 deelnemers aan deze tafel hebben geluisterd naar de verhalen van het bestuur van De Smêlentôs in Evertsoord en De Koppel in Middelaar, richt het gesprek dat op gang komt zich in eerste instantie vooral op exploitatie. De eerste zorg van besturen van accommodaties is toch vaak van financiële aard. De vraag van één van de deelnemers aan de gesprekstafel vormt de overgang voor het gesprek na de pauze.
De vraag luidt: Wat moet een gemeenschapshuis doen om een huis van het dorp te worden? Een plek waar de deur altijd openstaat en waar mensen zomaar even binnenlopen voor een kop koffie of een praatje? Een plek waar mensen met een klein netwerk naar toe gaan om eenzaamheid te voorkómen?
Na de pauze komen de voorbeelden en de ideeën op tafel:
-    Gebouw en locatie zijn belangrijk: de ligging moet redelijk centraal zijn.
-    Een terras heeft een uitnodigende functie.
-    Sfeer in het gebouw is belangrijk; deze kun je creëren met geringe middelen. Waar het gezellig is, daar willen mensen zijn. En terugkomen.
-    Samenwerken met de dorpsraad aan verbetering van de leefbaarheid.
-    Ondernemers betrekken, bijvoorbeeld 1x per maand een businesscafé.
-    Een bibliotheek of witte boekenkast in het gemeenschapshuis.
-    Een open inloop, eetpunt of dagbesteding in het kader van participatie, voorkomen eenzaamheid en het ontlasten van mantelzorgers. De gemeente heeft Wmo-gelden beschikbaar die kunnen worden aangewend voor activiteiten die ontmoeting en participatie bevorderen.
-    De identiteit, het imago van het gemeenschapshuis speelt een rol. Daarom extra aandacht voor PR.

Maar het allerbelangrijkste is en blijft de betrokkenheid van de gemeenschap.
Zonder die betrokkenheid van bewoners is er sprake van een dorpshuis.
Samen met bewoners en hun ondersteuning, plannen en initiatieven creëer je een huis van het dorp.

Zelf zorg organiseren in eigen dorp, hoe doet u dat?

Deze tafel ging in gesprek over het zelf organiseren van zorg in het dorp door burgers. De kansen, bedreigingen en mogelijkheden van het organiseren van zorg van onderop werden onder de loep genomen.

In gesprek met:
Hospice Horst http://www.doevenbos.nl/
Werkgroep Zorg en Welzijn Ven-Zelderheide http://www.ven-zelderheide.nl/ondersteuner

Verder aan tafel:
Zorg Belang Limburg / Huis voor de Zorg
D’n Tomp Heijen
SLIM Milsbeek
Gemeente Mook & Middelaar
Wijkraad Gennep-West
ZIE Einighausen
Noaberzorgpunt Meerlo

Wat zijn de bedreigingen?
•    Het huidige systeem is niet ingericht op burgerparticipatie
•    Gemeentepartners (team toegang / zorginstanties) voelen dreiging van bewonersinitiatieven daardoor kunnen zij niet verder
•    Hoe bereik je de mensen met hun (hulp)vragen?
•    Uitrollen > niet elk dorp/wijk volgt hetzelfde pad
•    Bureaucratie
•    Protocollen (verzekeraar / overheid)
•    Het “ja.. maar” principe (gemeente)
•    Als de zorg complexer wordt moet je alsnog het dorp uit (vanaf ZZP4)
•    Traagheid van het proces
•    Samenwerking is niet vanzelfsprekend
•    Financiering is een valkuil > aankoop pand > geen garantie van gemeente / bank (hospice horst)
•    Vergrijzing > is het een kans of juist een bedreiging?
•    Je wilt zelf misschien te snel > kijkt achterom: waar is iedereen?
•    Geen geld beschikbaar
•    Eigen belang
•    Vrijwilligers gaan grenzen verleggen > hoe ver kan je gaan? Hoe lang gaat dit goed?
•    Zorg is een beladen begrip
•    Kwestie van een lange adem
•    Van Welzijn naar Zorg is een grote stap

En wat zijn de kansen van/voor een dergelijke constructie?
•    Afstand van de kleine kern tot grotere kern
•    Diensten- en dingenveiling
•    Mensen wil graag iets betekenen voor mensen in het dorp/wijk
•    Verbinding is kans voor kleine kernen om lokale initiatieven te versterken
•    Het kan zoveel goedkoper
•    Dat grote instellingen weggaan uit de (kleine) kernen
•    Als je iedereen mee krijgt (draagvlak) opent dat ook deuren bij gemeente > versnelde procedure voor vergunning (hospice horst)
•    Verbinden van zorg in wijk is efficiënter
•    Het wiel van wederkerigheid op gang krijgen
•    Pilotproject van VGZ (Ven-Zelderheide)
•    Onafhankelijk zijn van gemeente
•    Gestart vanuit eigen ervaring (hospice Horst)
•    Elkaar kennen en helpen
•    Maatje zoeken en daardoor intensieve zorg > twee weten meer dan één

Wat is er belangrijk bij initiatieven van onderop?
•    Organische groei
•    Veel geduld hebben > het dorp kan wennen en je wordt kritisch bekeken
•    Laagdrempelig zijn
•    Fijnmazige contacten > persoonlijke benadering
•    Ga op pad/fiets in je dorp/wijk en zorg voor laagdrempelige ontmoetingen
•    Behoefte onderzoek
•    Gedragen door Horst aan de Maas (hospice horst)
•    Zichtbaar zijn
•    Kansen pakken > gemeentehuis dat leeg komt (Noaberzorgpunt Meerlo)
•    Goed team om je heen:
o    Ondersteuning bij fondswerving
o    Iemand met een groot netwerk kan deuren openen
o    Heel veel kennis (op allerlei gebieden)
•    Korte lijntjes
•    Out of the box denken
•    Op bezoek bij goede voorbeelden
•    Ieder dorp doet het op z’n eigen manier

Waar liggen mogelijkheden tot samenwerking?
•    Zorg Belang Limburg
•    Dorpsraad
•    Woningbouwcooperaties
•    Adviesraden
•    Gemeente
•    Gemeentelijke ondersteuning (soms lastig)
•    Zorg voor draagvlak, tijd rijp om te verbinden, zorg voor een bruggenbouwer / ambassadeur / netwerker
•    Gebiedsteam gemeente
•    Bijdrage vanuit WMO budget, bijv. waar het gaat om schoomaakkosten (hospice horst)
•    Stel een concrete vraag
•    Informele bijeenkomsten waar je echt kan zeggen zoals het is
•    Investeerder
•    Huisartsen
•    Buurtzorg > zelfsturende teams
•    (sport)clubs / verenigingen
•    Huis voor de Zorg
•    Netwerk Palliatieve Zorg Noord-Limburg
•    Informele zorg naadloos samenwerken met formele zorg > ondersteunend aanvullend
•    Netwerk breder dan zachte sector > Ronde tafels / ondernemers / lion’s club
•    Dingen moeten ook groeien onder de inwoners > van veel aanbieders terug naar één verpleegkundig in de wijk
•    Sociale Agenda van de provincie
•    Netwerk Positieve Gezondheid

Meer informatie of wil je nog eens doorpraten over een van deze thema’s?
Kijk op www.zorgenvoorelkaarlimburg.nl

 

Van klankbord tot initiatiefnemer
Wat is mijn rol als dorps-/wijk- raad/overleg

Deze gesprekstafel ging over de rol die je als dorpsraad inneemt t.a.v. je inwoners, verenigingen, gemeente en instellingen. Ook ging het hierbij om de verwachtingen die je daarbij naar elkaar toe hebt.

In de 1e ronde gingen we dieper in op de voorbeelden uit Molenhoek, Middelaar, Mook en Wellerlooi.

Molenhoek heeft een manier ontwikkeld om mensen uit het eigen dorp te helpen met het voorbereiden, ontwikkelen en uitvoeren van eigen ideeën. Dit noemen ze ‘Molenhoek pakt aan’; een soort van prijsvraag waar inwoners kunnen stemmen op projectvoorstellen van inwoners, verenigingen en instellingen uit eigen dorp. De winnende inzendingen krijgen middelen van de dorpsraad voor uitvoering van hun project. Zie ook: http://www.dorpsraadmolenhoek.nl/pdfbestanden/evaluatiempaaug2016.pdf

In Middelaar is vorig jaar een DOP (dorpsontwikkelingsplan) opgesteld door de mensen uit het dorp zelf. Hoe zorg je nu dat de ideeën uit je DOP ook worden gerealiseerd? In Middelaar gaan de kartrekkers van diverse werkgroepen samen om tafel om te bepalen hoe ze projecten willen gaan realiseren, waarbij ze een onderscheid maken tussen de korte termijn (makkelijk haalbaar / uitvoerbaar) en lange termijn (veel organisaties voor nodig / aanvullende financiële middelen nodig).
Voor het DOP, zie: www.middelaar.info/DopMiddelaar/download/161DOP-def-drukversie-3.pdf

Het bestuur van het dorpsoverleg in Mook is dringend op zoek naar nieuwe bestuursleden. De vraag die daaronder ligt: wat is de legitimiteit van ons dorpsoverleg? Waarom zou een initiatiefnemer uit ons dorp naar het dorpsoverleg toe stappen? Zijn we een doorgeefluik richting gemeente, of juist niet? Wat doe je als dorpsoverleg, als er een tweedeling bestaat binnen je inwoners? In de discussie die hierop volgt, geven de meeste aanwezigen aan dat “neutraal blijven in een discussie die het dorp doormidden splijt, als dorpsraad een must is. Anders verlies je een deel van het dorp en daarmee je legitimiteit en die krijg je nooit meer terug. Als mensen willen protesteren, beginnen ze maar een actiegroep. Je kunt echter wel de discussie faciliteren. Dat is echter iets anders dan zelf een standpunt innemen.”

Heb je zelf ervaring met het zoeken naar nieuwe bestuursleden op een creatieve manier? Geef dan je tip a.u.b. door aan ons via r.tangelder@vkkl.nl

Wellerlooi tenslotte, maakte recent de overstap van een stichting naar een vereniging. De dorpsraad heeft nu zo’n 100 leden, waarvan vaak 1 persoon uit een huishouden lid is. Op de jaarlijkse ledenvergadering wordt er gestemd over welke initiatieven budget krijgen van de dorpsraad om hun project of plan te realiseren. Door een andere rechtsvorm te kiezen en anders te gaan werken, is de betrokkenheid van de inwoners vergroot. Zie ook: http://www.wellerlooi.info/   

In de 2e ronde haalden we de vragen op die er bij de aanwezigen leefden rondom dit thema. Hieruit kwamen grofweg 3 vragen naar boven drijven:
-    Hoe betrekken we mensen bij het werk van de dorpsraad?
-    Hoe betrekken we mensen in ons dorp (zeker de jeugd) bij activiteiten en initiatieven in het dorp?
-    Hoe zetten we in op een goede communicatie met de gemeente?

Ten aanzien van het eerste punt werden een aantal concrete middelen benoemd:
-    Benoem je succesfactoren, maar er reclame voor (bijvoorbeeld de opzet van een succesvol huiskamerproject);
-    Betrek het verenigingsleven bij je werk als dorpsraad, maak hen partner;
-    De kracht zit bij de inwoners zelf, daag mensen uit het beste uit zichzelf en elkaar te halen;
-    Stel je onafhankelijk op van de gemeente; je bent er voor het dorp, niet voor de politiek.

En hoe betrek je nu mensen (en specifiek de jeugd) bij activiteiten en initiatieven in het dorp?
Een aantal reacties:
-    Soms dien je te accepteren dat bepaalde leeftijdscategorieën gewoon ‘even niet meedoen’, omdat ze het druk hebben met opvoeden, studie, werk, mantelzorg etc. De moeite die je erin moet stoppen om deze mensen te bereiken, betaalt zich gewoon niet terug.
-    Aan de andere kant: als er iets staat te gebeuren waar mensen belang bij hebben, dan komen ze wel. Dus wie thuisblijft, doet niet mee. Zo kun je als dorp toch beslissingen nemen die bouwen op draagvlak.
-    Activiteiten die jarenlang op dezelfde manier zijn georganiseerd, raken soms achterhaald. Denk aan de kermis. Er zijn nog maar enkele dorpen waar dit echt leeft. Bouw het idee van een kermis om. Maak er een dorpsfeest van, of burendag of dag van het dorp. Als mensen elkaar maar kunnen ontmoeten en er iets te doen is. Daar draait het om. Oude tradities kun je daar dan weer in verwerken. Omdenken is hierin cruciaal.
-    De dorpsraad van Middelaar heeft voor het DOP specifiek de jeugd betrokken. De basisschoolkinderen van groep 7-8 door hen te interviewen en deze filmpjes op een dorpsavond te laten zien, en de oudere jeugd is betrokken door henzelf te laten werken aan hun gewenste toekomstbeeld. Een uitkomst is onder andere dat er dit jaar een ‘Middelaar-dag’ voor jong en oud georganiseerd wordt door diezelfde jeugd.

Afsluitend is de communicatie tussen dorp en gemeente besproken. Wat opvalt is het grote verschil tussen de diverse gemeenten in de manier waarop zij met de bewonersorganisaties in hun gemeente samenwerken.
-    Zo zijn er diverse gemeenten waar de dorpsraden samenwerken in een dorpsradenoverleg. Zijn overleggen een aantal keren per jaar over onderwerpen die alle dorpen aangaan. In sommige gemeenten is daar een gemeentelijke afvaardiging aanwezig, in andere niet.
-    Om de communicatie te verbeteren, hebben de dorpsraden in de gemeente Bergen afgesproken om, naast hun jaarlijks dorpsradenoverleg met de gemeente, ook 3x per jaar op ambtelijk niveau overleg te plegen. Zo wordt voorkomen dat vrijwilligers 20x per jaar ’s avonds naar het gemeentehuis worden geroepen voor overleg. Daarnaast wordt zo bewust voorkomen dat een kwestie ‘politiek’ wordt.
-    In de gemeente Leudal verloopt de samenwerking tussen de dorpsraden en de gemeente moeizaam, vaak als gevolg van politieke grilligheden. De aanwezigen adviseren om eerst te werken aan herstel van vertrouwen, en je als dorp bovendien niet te zeer te richten op de (problematische) relatie met de gemeente, maar uit te gaan van eigen kunnen van het dorp.
-    Ook is gesproken over een zeker spanning tussen de taken van een gemeenteraadslid en de dorpsraad. Wie is waarvoor in welke rol? Het brede thema van leefbaarheid is waar een dorpsraad zich mee bezighoudt, een raadslid houdt zich (ook) bezig met thema’s die vragen om een politiek standpunt.
 

Het idee-café
U vraagt... en wij vragen door

In het idee-café stonden de vragen, opmerkingen en ideeën van de deelnemers centraal. In andere woorden: u als deelnemer bepaalde het onderwerp van gesprek.
Als een van de deelnemers sloot de lokale jeugd uit Middelaar aan bij deze gesprekstafel om te vertellen over de zaken die zij in eigen dorp organiseren. Momenteel zijn zij aan de slag met het organiseren van een Middelaardag. Deze dag zal in het teken staan van activiteiten voor zowel jong als oud en qua activiteiten moet gedacht worden aan: sportclinics, een filmmiddag, een feestavond en een braderie. Meer info hierover kunt u krijgen door contact op te nemen met de organisatie middels: middelaardag@gmail.com
Als tweede partij sloot de Vereniging Innovatief Platteland (VIP) aan. Deze vereniging is een bruggenbouwer en verbindt de ondernemer en zijn bedrijf op het platteland met de maatschappij (boer, burger, producent en consument). Deze vereniging heeft vertelt wat ze doet om innovatie op het platteland te stimuleren. Meer informatie over het VIP vindt u terug op www.innovatiefplatteland.nl