Bijeenkomsten

1 december 2018

werksessies herbestemmen kerkelijk vastgoed

Op zaterdag 1 december 2018 organiseerde Vereniging Kleine Kernen Limburg, in samenwerking met een breed pallet aan experts , drie werksessies 'herbestemming en medegebruik van  kerkelijk vastgoed'. Centraal stonden de uitdagingen waar bewonersinitiatieven, ambtenaren en bisdom mee te maken krijgen. Een verslag.

De deelnemers verzamelden zich in de Norbertuskerk in Horst. Ze werden welkom geheten door Birgit op de Laak als voorzitter van VKKL. Birgit vertelt dat het haar deugd doet te zien dat er zo veel mensen en zo een divers gezelschap op de bijeenkomst af zijn gekomen. Onder het genot van een bak koffie luisterden de aanwezigen aandachtig naar de presentatie van Piet Linders als voorzitter van Wijkcomité Norbertus.

DSC_0004DSC_0003

Wijkcomité Norbertus

Piet Linders vertelt over de wijk, de voormalige Norbertuskerk en het proces van verbouwing van de kerk naar een huis van de wijk in combinatie met basisschool de Twister. In 2003 is het wijkcomité gestart en 10 jaar later heeft het comité huis-aan-huis een enquete verspreid met vragen over wensen van de bewoners. Hier kwam een tien punten plan uit voort, met als stipt op nummer 1 de mogelijkheid om elkaar te blijven ontmoeten binnen de wijk. Deze wens kwam mede naar voren doordat in 2011 de Norbertuskerk aan de eredienst werd onttrokken en inwoners vreesden dat dit zou zorgen voor minder ontmoeting. Het sluiten van de kerk was voor mensen die opgegroeid waren in de wijk met een kerk een pijnlijke beslissing. Des te fijner was het bericht dat de gemeente het gebouw kocht voor een basisschool en een ontmoetingsplek voor wijkbewoners.
DSC_0006DSC_0013DSC_0012

Na de presentatie worden de aanwezigen uitgenodigd voor een rondleiding door het gebouw.
DSC_0021DSC_0015

Werksessie 1: Ieder kerkgebouw heeft zijn eigen mogelijkheden

Onder begeleiding van Robert Coppens (Verheijen-Smeets Architecten), Marco Siecker (Siecker advies) en Jan Linssen (adviseur VKKL) gingen de deelnemers het gesprek aan. Het gesprek bij deze werksessie ging over het bouwkundige gedeelte van een herbestemmingsproces. De deelnemers zitten in verschillende fases van dit proces. Zo zijn er initiatiefnemers die zien dat er steeds minder kerkbezoekers komen en zijn daarom op zoek naar wat er mogelijk is met een kerkgebouw. Andere initiatiefnemers zijn al verder en hebben concrete plannen ontwikkeld voor herbestemmen of medegebruik van een kerk, zoals in Tienray. Het gesprek gaat over de mogelijkheden die een kerk heeft (sloop, herbestemmen, nevenbestemmen, tijdelijk bestemmen of niet bestemmen). De keuze die je maakt is afhankelijk van behoeften. Het is van belang dat alle neuzen dezelfde kant op staan, wat willen de inwoners van het dorp, het kerkbestuur wordt meegenomen in het proces (die ook contacten hebben met het bisdom) en dat de gemeente wordt betrokken.

DSC_0055DSC_0055 

 

Werksessie 2: Communicatie bij herbestemmingsproces

Bij werksessie twee zijn Deken de Graaf-Woutering, Gerard Witlox (werkgroep accommodaties Tienray) en Wilco van der Bas (procesbegeleider gemeente Venray) aanwezig om te spreken over hoe een goede communicatie omtrent een herbestemmingsproces gerealiseerd kan worden. De deken licht de structuur van de Rooms-Katholieke kerk toe. Nederland kent 7 bisdommen binnen de Rooms-Katholieke kerk, waar Roermond er 1 van is met aan het hoofd een bisschop. Bisdom Roermond is onderverdeeld in dekenaten met aan het hoofd een deken en een dekenaat is onderverdeeld in parochies met aan het hoofd een pastoor. In de parochie is het bestuur, waar de pastoor voorzitter van is, bevoegd tot het nemen van besluiten en het kerkbestuur is eigenaar van het vastgoed. Bij grote veranderingen (zoals medegebruik of herbestemming van de kerk) moet het bisdom een voorstel goedkeuring geven. Verder is het van belang om de contacten met de gemeente en verantwoordelijk wethouder goed te onderhouden.

DSC_0068DSC_0057 

Werksessie 3: Een toekomstbestendig herbestemmingsplan

Bert Tjeertjes (voormalig procesbegeleider herbestemmen Norbertuskerk), Jan Linders (bestuurslid Parochiefederatie Horst-Sevenum), Piet ten Haaf (adviseur VKKL) en Toon van Hoof (voorzitter werkgroep Vredepeel nieuwe balans, samenvoeging van kerk en gemeenschapshuis) waren bij de derde sessie aanwezig om vragen te beantwoorden. Bert Tjeertjes trapt af met te zeggen dat het herbestemmen van een kerk nooit het doel mag zijn. Het begint met het ophalen van behoeften bij inwoners. Vervolgens ga je kijken naar op welke manier deze behoefte vervult kan worden.  Het ophalen van behoeften kan op verschillende manieren maar belangrijk is dat iedereen betrokken wordt om draagvlak te genereren. Als het dorp gezamenlijk de behoeften op heeft geschreven en het blijkt dat de kerk een goede optie is, is het van belang om via het lokale kerkbestuur in contact te komen met het bisdom om een plan in te dienen. Als het (door het dorp gedragen) plan is ingediend, begint het proces pas en zullen gesprekken volgen met het bisdom, gemeente, Provincie en de monumentencommissie.

DSC_0058DSC_0075 

Gezamenlijke conclusie en opvolging

  • Het begint bij de vraag 'Waar heeft het dorp behoefte aan?' Dit is een ander uitgangspunt dan een oplossing zoeken voor de leegloop van de kerk;
  • De behoeft van het dorp kan op verschillende manieren worden opgehaald. Belangrijk is om goed te communiceren met het dorp, het kerkbestuur en de gemeente. Processen duren vaak meerdere jaren waardoor het belangrijk is om te blijven communiceren;
  • Grote beslissingen zoals bij medegebruik of herbestestemming worden genomen door het Bisdom. Naast een goed plan is goed contact met het kerkbestuur en daarmee met het bisdom van groot belang;
  • Ieder kerkgebouw is uniek. Zowel bouwkundig als qua mogelijkheden in gebruik.

In de afsluiting geven de aanwezigen aan dat ze een interessant gesprek hebben gehad en dat ze behoefte hebben om vaker met elkaar te spreken over dit thema. Verder is de conclusie dat de komende jaren meer dorpen en wijken te maken gaan krijgen met een leegstaande kerk. Deze werksessies (als opvolging van de themabijeenkomst op 10 oktober j.l.) vormen dus een beginpunt. Op basis van behoeften zullen er wellicht meerdere werksessies georganiseerd worden. Verder zal er vanuit VKKL contacten gelegd en onderhouden worden met belangrijke partners omtrent dit thema, zoals Provincie, gemeenten, inwonersinitiatieven, kerkbesturen en het bisdom Roermond.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


  1 december 2018  09.00 - 13.00 uur  Horst - Norbertuskerk, Gebr. van Doornelaan 25  Noord-Limburg  www.vkkl.nl  k.relouw@vkkl.nl

Norbertuskerk 2

Naar het overzicht van bijeenkomsten